Wie enthousiast aan een nieuwe trui of vest begint, wil het liefst meteen starten met het echte werk. Toch loont het om eerst een proeflapje te breien. Het kost je een half uurtje, maar het voorkomt dat een compleet project net te groot, te klein of te slap uitpakt. Met zachte, kostbare Baby Alpaca wil je die zekerheid.

Wat is een proeflapje precies?

Een proeflapje (ook wel spanlapje, tension square of “gauge” genoemd) is een vierkant testlapje dat je brei met exact het garen, de naalden en de steek uit je patroon. Daarna tel je hoeveel steken en toeren er in 10 bij 10 centimeter zitten. Die stekenverhouding vergelijk je met wat het patroon voorschrijft. Kloppen de aantallen? Dan mag je met een gerust hart beginnen. Wijken ze af? Dan pas je je naalddikte aan, en dat is precies waarvoor het proeflapje bedoeld is.

Een simpel rekenvoorbeeld laat zien waarom dit zo belangrijk is. Stel dat het patroon uitgaat van 20 steken per 10 cm en jij brei er 22. Dat is maar 2 steken verschil, maar over een trui van 100 cm omvang loopt dat op tot zo’n 10 cm te smal. Het verschil tussen een trui die zit als gegoten en eentje die je niet meer aankrijgt, zit hem vaak in die paar steken.

Waarom is een proeflapje bij alpaca wol extra belangrijk?

Bij elk breiwerk is een proeflapje verstandig, maar alpaca heeft een paar eigenschappen die het juist hier onmisbaar maken:

• Alpaca valt zwaarder en soepeler dan schapenwol. De vezel is glad en heeft weinig veerkracht, waardoor breiwerk mooi soepel valt maar ook makkelijker meegeeft. Een proeflapje laat je zien hoe jouw breisel zich gedraagt.
• Weinig elasticiteit betekent minder foutmarge. Waar veerkrachtige wol een net iets te losse steek nog “wegveert”, laat alpaca dat eerlijker zien. Te los gebreid werk kan gaan hangen; een proeflapje helpt je de juiste dichtheid te vinden.
• De zachte halo verandert na wassen. Alpaca bloeit na een wasbeurt zachtjes op tot een fijn waas van vezels. Daardoor kan je breisel na blocken iets anders meten dan vers van de naald.
• Het is een investering waard. 100% Baby Alpaca is een prachtige, hoogwaardige vezel. Een half uur testen voorkomt dat je uren breiwerk moet uithalen.

Wil je meer weten over waarom alpaca zo soepel valt en soms uitrekt? Lees dan ook waarom een alpaca trui kan uitrekken.

Zo maak je een goed proeflapje in 5 stappen

1. Kies garen, naald en steek uit je patroon

Gebruik hetzelfde garen dat je voor je project wilt breien en de steek die het patroon aangeeft (meestal tricotsteek). Begin met de naalddikte die het patroon of het garenlabel adviseert als startpunt. Twijfel je welke naald past bij jouw 4-draads of 2-draads Baby Alpaca? Bekijk dan onze uitleg over welke breinaalden je voor alpaca wol gebruikt.

2. Brei ruim genoeg

Zet genoeg steken op voor een lapje van minstens 15 bij 15 cm. Dat lijkt groot, maar je wilt straks in het midden kunnen meten, weg van de randen. De buitenste steken en toeren vervormen namelijk altijd een beetje. Brei een paar toeren rechte tricot en houd de eerste en laatste paar steken als randje.

3. Was en block je proeflapje

Dit stapje wordt vaak overgeslagen, maar is bij alpaca cruciaal. Was het lapje zoals je het kledingstuk later ook wast en laat het plat drogen. Zo zie je hoe het garen zich na blocken gedraagt. Hoe je dat netjes doet, lees je in alpaca wol blocken en hoe je alpaca wol wast.

4. Tel de steken en toeren

Leg een liniaal of meetlint op het midden van je droge lapje. Tel hoeveel steken er in 10 cm breedte zitten en hoeveel toeren er in 10 cm hoogte zitten. Tel gerust ook halve steken mee; hoe nauwkeuriger, hoe beter. Herhaal de meting op een paar plekken voor de zekerheid.

5. Vergelijk met het patroon

Komt jouw aantal steken overeen met het patroon? Dan kun je beginnen. Zit je erboven of eronder? Ga dan naar de volgende stap en pas je naald aan.

Wat als mijn proeflapje niet klopt?

Geen zorgen, dit is precies waarom je het proeflapje maakt. De oplossing zit bijna altijd in de naalddikte, niet in harder of zachter breien:

Brei na elke aanpassing gewoon een nieuw lapje. Het voelt als een omweg, maar het is de snelste route naar een kledingstuk dat past.

Naalddikte als startpunt

Een proeflapje bepaalt uiteindelijk jouw ideale naald, maar het helpt om met een logisch startpunt te beginnen. Als richtlijn voor onze twee Baby Alpaca kwaliteiten:

Wil je een dikker breisel met de fijne 2-draads? Dan neem je meerdere draden samen. Meer over de garennummers lees je in wat 2/16 Nm en 4/8 Nm betekenen.

Een proeflapje is nooit weggegooid werk

Zie je proeflapje niet als verplicht nummer, maar als je beste vriend. Het vertelt je precies hoeveel garen je nodig hebt, hoe je breisel valt en of je naald klopt. Handig als je een patroon wilt ombreien naar Baby Alpaca of wilt weten hoeveel wol je voor een trui nodig hebt. Bewaar je proeflapjes; samen vormen ze na verloop van tijd een klein archief van jouw favoriete steken en naalden. En als je heel netjes werkt, kun je ze zelfs aan elkaar naaien tot een kleurige deken.

Veelgestelde vragen

Is een proeflapje echt nodig?

Voor een sjaal of omslagdoek waarbij de exacte maat er niet zo toe doet, kun je het soms overslaan. Maar voor alles wat moet passen – een trui, vest of muts – is een proeflapje verstandig, zeker bij een soepel vallende vezel als alpaca.

Hoe groot moet een proeflapje zijn?

Brei het lapje ruimer dan de 10 bij 10 cm die je meet, bijvoorbeeld 15 bij 15 cm. Zo kun je in het midden meten, waar de steken het meest regelmatig zijn.

Moet ik mijn proeflapje wassen voor ik meet?

Bij alpaca is dat sterk aan te raden. De vezel bloeit na het wassen zacht op en het breisel kan iets veranderen. Meet daarom pas als het lapje gewassen en plat gedroogd is, precies zoals je het kledingstuk later behandelt.

Mijn steken kloppen maar de toeren niet, wat nu?

Meestal is de stekenverhouding (breedte) het belangrijkst voor de pasvorm. Klopt de breedte en wijkt alleen de hoogte af, dan meet je je lengtes gewoon in centimeters in plaats van toeren te tellen.

Welke naald hoort er bij mijn Baby Alpaca?

Gebruik de tabel hierboven als startpunt en laat je proeflapje de knoop doorhakken. Meer achtergrond vind je in ons artikel over breinaalden voor alpaca wol.